تبلیغات 
علیرضا مدیر این سایت به رحمت خدا رفت
برای شادی روحش صلوات http://aligholombeh.mihanblog.com/post/1968
معاون سید محمد خاتمی رییس جمهور پیشین ایران معتقد است: «این روش بودجه نویسی مثل این می ماند پول نفت را در یك گونی بریزیم و با حكمهای بسیار كلی، بگوییم چگونه می خواهیم آن را خرج كنیم. گویا در قرن 21 و در سال 2010 میلادی، هنوز یاد نگرفتهاند كه راه و رسم بودجه این نیست كه با چند حكم كلی به یك گونی پول، بودجه بگوییم.»
دکتر محمد ستاری فر استاد دانشگاه و رییس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور در دوره اصلاحات در آستانه ورود لایحه بودجه سال آینده به صحن علنی مجلس به انتقاد از شیوه بودجه نویسی و این لایحه دولت پرداخت.
به گزارش ایلنا طراح برنامه چهارم توسعه كشور با اشاره به بودجههای سالهای گذشته گفت: «در بودجه سالهای 85،86 ،87 و 88 هدفهایی وجود داشته، امروز باید مشخص شود آیا به آن هدفها رسیدهایم كه امروز بودجه 89 ما را به پله بالاتر رهنمون كند؟»
وی با بیان این که "باید جایگاه و منزلت بودجه نسبت عملكرد بودجه قبلی معلوم شده باشد" تاکید کرد: «بررسی لایحه بودجه 89 و اظهارات نمایندگان و كارشناسان نشان میدهد كه این در مورد این لایحه ابهاماتی وجود دارد؛ مشخص نیست نسبت به بودجه 88 نسبتها چگونه است. یعنی تا مشخص نشود كه با این بودجه قرار است به كجا برسیم، نمیتوان بودجهای مناسب كشور تنظیم كرد.»
ستاریفر در ادامه گفت: «برحسب قوانین كشور، بودجه الزاما باید در چارچوب قوانین اساسی، چشم انداز، سیاستهای كلی برنامه باشد و در عمل باید اثبات كند كه یك برش سالانه از آن موازین است كه متاسفانه این موضوع به شكل گسترده در كشور ما مورد توجه قرار نگرفته است.»
این استاد دانشگاه اظهار کرد: «وقتی می بینیم دولت آشكارا و با افتخار برنامه چهارم و سیاستهای كلی را زیر سئوال میبرد و از نظر فكری و ارزشی این قانون را زیر سئوال میبرد؛ یا هیچ كدام از اصلاحیههای سالهای قبل را در چارچوب برنامه را ارایه نكرده است، این سئوال مطرح است كه چه نیازی به بودجه برنامهای داریم؟»
استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی عنوان كرد: «بررسی عملكردها نشان میدهد كه در چند سال اخیر، هیچ كدام از بودجه سالهای اخیر پیوندی با اسناد بالادستی نداشتهاند. بنابراین به عنوان یك كارشناس معتقدم كه این روند نشان میدهد كه ما در این كشور و در این جغرافیا نیازمند بودجه برنامهای نیستیم.»
وی ادامه داد: «وقتی اعتقادی به بودجه برنامه نیست، بودجه 89 هم نیاز به برنامههای چهارم یا پنجم ندارد كه دولت عنوان كرده كه بودجه 89 را براساس برنامه پنجم نوشته است. زیرا حتی با آن لایحه برنامه پنجم هم قرابت ندارد. در مقابل نمایندگان مجلس معتقدند كه چون برنامه پنجم تصویب نشده، باید یكسال برنامه چهارم تمدید شود. سئوال من این است كه مگر برنامه چهارم اجرا شد و عملكرد آن وجود دارد كه این برنامه تمدید شود؟»
وی ادامه داد: «اگر عملكردی هست چرا به طور مشخص عملكرد این برنامه در منظر قانونگذار قرار نمیگیرد كه مشخص شود درطول برنامه چهارم از كدام پله به كدام پله از مسیر چشم انداز رسیدهایم؟ بنابراین چون در عمل بودجههای كشور قرابتی با برنامه ندارند، این ادعا كه چگونه بودجه بدون برنامه تصویب شود، مشكل دیگری را مطرح میكند و آن اینكه مسئولان كشور ما اعتقادی به بودجههای برنامهای ندارند.»
نمره منفی به درجه پایبندی به قانون
دكتر ستاریفر در پاسخ به این سئوال كه آیا این بیاعتقادی ریشه ساختاری دارد و یا در طول چند سال اخیر اتفاق افتاده است، گفت: «البته در طول دوران 70 سال برنامهریزی در كشور درجه پایندی ما به قوانین و مقررا ت نمره قابل قبولی ندارد. اگر چنین بود كه نباید از كشورهای پایینتر از خودمان عقب میافتادیم.»
وی ادامه داد: «بنابراین براساس نظریههای علمی دنیا آندسته از حاكمیتهایی كه خود را نسبت به قانون دارای درجه پایبندی میدانند، پیشرفت میكنند؛ اما ما دركشورمان به هرج و مرجهایی روبرو هستیم، یعنی قانونی را مینویسیم، اما زمان اجرا با تبصره زدنها آن تشت آبی كه میخواهد به اقتصاد برسد، آنقدر سوراخ سوراخ میشود كه آب به مردم نمیرسد.»
دكتر محمد ستاریفر با بیان این مطلب و با تاكید بر اینكه میتوان رویكرد بودجه را در صحن علنی مجلس شورای اسلامی تغییر داد، گفت: «امروز كه بین كشورها و ملتها مسابقه رشد اقتصادی و آرامش برقرار است، باید مسیری را در اقتصاد دنبال كنیم كه ما را شتابان جلو میبرد؛ یكی ازاین ابزارها چگونگی، ماهیت، كاركرد و سامان بودجه است كه متاسفانه كمتر به آن توجه میشود.»
وی افزود: «آنچه در چند سال اخیرحتی میتوان گفت دردناك بوده، اصلا بیاعتقادی نسبت به این حركت شتابان منطبق بر برنامه بوده است. وقتی از بالاترین سطوح اجرایی كشور نسبت به قانون برنامه چهارم انتقاد میكنند و میگویند تفكر غرب است، چرا اگر این اشكال در برنامه وجود داشته آقای رییس جمهور یا معاون اول سابق ایشان نسبت به اصلاح آن اقدام نكردند؟»
این استاد دانشگاه تصریح كرد: «اگر این قانون بد بوده، طبق قانون باید به قانون بده پایبند بود، تا مردم كشورمان شاهد باشند كه مسئولان و حاكمان هر روز و هرلحظه پایبدی به قانون دارند. اگر این گونه باشد مردم قانونمند میشوند اما امروز این تعصب به قانون وجود ندارد و چون نداریم اوضاع كشور بدتر شده است.»
معاون رییس جمهور در دولت اصلاحات خاطرنشان كرد: «گفتند كه برنامه چهارم را قبول ندارند؛ گفتیم الحمدلله حداقل بیایید قانونی كه خودتان نوشته و تصویب كردید را اجرا كنید.»
وی ادامه داد: «عملكرد لوایح بودجهای كه رییس جمهور در طول اجرای برنامه چهارم به مجلس داده، بررسی كنید. خواهید دید كه چقدر با قانون متفاوت بوده و چقدر عملكرد با قانون متفاوت بوده است؛ وقتی در تنظیم بودجه سالانه ناتوانی وجود دارد و شكاف معنی داری بین لایحه، قانون و اجرا وجود دارد، این تصور ایجاد میشود كه گویا این كشور نیازمند قانون نیست.»
گونی پول نفت
ستاریفر خاطرنشان كرد: «این روش بودجه نویسی مثل این می ماند پول نفت را در یك گونی بریزیم و با حكمهای بسیار كلی، بگوییم چگونه می خواهیم آن را خرج كنیم. گویا در قرن 21 و در سال 2010 میلادی، هنوز یاد نگرفتهاند كه راه و رسم بودجه این نیست كه با چند حكم كلی به یك گونی پول، بودجه بگوییم.»
وی با بیان اینكه این شیوه بودجه نویسی نه در قانون محاسبات است و نه در قانون برنامه و بودجه، گفت: «تا دیروز اقتصادانان مجلس به ما انتقاد میكردند كه چرا از بودجه انتقاد میكنید؛ الان خودشان درباره این بودجه میگویند ما دراین بودجه موازین بودجهای نمیبینیم، بلكه موازینی از دخل و خرجهای افراطی است كه نشان میدهد وضعیت اقتصاد كشور نسبت به گذشته بدتر شده است.»
رییس اسبق سازمان مدیریت و برنامهریزی كشور با بیان اینكه اگر درگذشته عملكرد بودجههای سنواتی نمرهای معادل ده از 20 بود، گفت: «امروز حتی از آن نمره یك قدم جلوتر نرفتهایم درحالی كه امروز بین كشورهای دنیا و ملتها مسابقه رشد اقتصادی و آرامش برگزار است كه یكی ازابزارهای این حركت شتابان چگونگی، ماهیت، كاركرد، سامان و سازمان بودجههای سنواتی است كه متاسفانه كمتر به آن توجه میشود.»
وی ضمن اظهار امیدواری به اینكه بخشی از اشكالات كلان بودجه در صحن علنی مجلس توسط نمایندگان اصلاح شود، عنوان كرد: «با توجه به اینكه بودجه بزودی به صحن علنی مجلس شورای اسلامی میرود، انتظار بر این است كه نمایندگان تا جایی كه میتوانند به الزاماتی كه باید در بودجه باشد، توجه بیشتری كنند؛ اگرچه آنچه در كمیسیون تلفیق تصویب شده بحرانهای جدی ایجاد میكند و مسائلمان را نه تنها حل بلكه افزونتر میكند، اما انشالله مجلس با رویكرد عقلانی، می تواند این زیانها را به حداقل برساند.»
ستاریفر با تاكید براینكه مجلس میتواند كیسه پول نفت را به یك نظم بودجهای نزدیك به قانون محاسبات عمومی یا قانون برنامه و بودجه تبدیل كنند، گفت: «براساس تعریفی كه از ویژگیهای بودجه برنامهای وجود دارد، چون دولت نقش قالب در اقتصاد دارد، به دلیل ماهیت و ساختار بودجه دولت به صورت مستقیم و غیر مستقیم دارای اهمیت است و به بازار، تولید، نقدینگی، بخش خصوصی، تراز پرداختها واقتصاد جهانی پیام میدهد.»
وی ادامه داد: «به همین دلیل است كه همه در دنیا به بودجههای یك دولت نگاه می كنند. زیرا دولتها تكالیف مهمی به دوش دارند كه به قول اقتصاددانان كلاسیك، یك كالای عمومی محض است. یعنی ما نیازمند امنیت، دفاع و قضاوت هستیم.»
این اقتصاددان تاكید كرد: «ما نیاز به ثبات و آرامش و به رسمیت شناختن حقوق مالكیت هستیم؛ كه این موارد وظایف صریح حاكمیت است و باید در بودجه 89 تعریف شود.»
ستاریفر با تاكید بر اینكه دولتها وظیفه دیگری نیز به دوش دارند، خاطرنشان كرد: «دولت مسئول اشتغال، بالندگی كشور، سطح عمومی قیمتها و عدالت اجتماعی است. به همین دلیل است كه دولتها بودجه مینویسند كه بسترهای رشد و اشتغال و ثبات ایجاد كنند، بنابراین دولتی برنده است كه هنگام ارایه بودجه به مجلس صریح مشكلات آن بودجه را مطرح كند.»
وی افزود: «اما اگر هنگام ارایه بودجه بگوییم ما هیچ مشكلی نداریم و دنیا باید از ما الگو برداری كند؛ چرا اصلا بودجه می نویسیم؟ این نگاه مثبت نیست. بلكه نگاه مثبت این است كه مشخصا اعلام كنیم برای رسیدن به قله هر روز چقدر مشكلات داریم؛ برای رسیدن به این هدف مردم را دعوت به كار بیشتر و نظم بیشتری كنیم. در كنار این مشكلات را هم به مردم بگوییم.»
دلیل واقعی رشد منفی اقتصاد
استاد دانشگاه علامه طباطبایی تصریح كرد: «امروز اقتصاد ما در ركود است؛ این موضوع را من نمیگویم، بلكه اسناد و مدارك، نمایندگان مجلس و خود مسئولان در لابه لای سخنانشان اذعان میكنند.»
وی با اشاره به حركت چرخهای اقتصاد با 40 درصد ظرفیت نسبت به سال گذشته، یادآور شد: «این نشان میدهد كه خیلیها بیكارند و در نهایت رشد اقتصادی پایینی داریم، حالا رییس جمهور رشد اقتصادی كشور را 6.9 درصد اعلام می كند؛ بانك مركزی پایینتر می گوید، به هر صورت ما نهاد بانك مركزی را به رسمیت پذیرفتهایم.»
وی گفت: «هرچند برخیها میگویند كه این اعداد هم روتوش میشود، اما به این موضوع فعلا اهمیت نمیدهم اما با بروز بحران رییس جمهور گفت كه ما هیچ تاثیری از این بحران نمیگیریم. درحالی كه آخرین گزارشها نشان میدهد كه 42 كشور رشد منفی داشته كه كشور ما هم جزو آنهاست. چینیها كه در این بحران رشد منفی داشتند؛ به سرعت خود را احیا كردند. چرا ما خودمان را با چین مقایسه نمیكنیم؟»
معاون رییس جمهور در دولت اصلاحات اظهارداشت: «الان كه رشد اقتصادی كشور براساس آمارهای بانك مركزی 2.3شده است؛ پس روشن شده كه ما از بحران اقتصادی خیلی تاثیر گرفتیم. بنابراین از دو حالت خارج نیست؛ یا از بحران تاثیر گرفتهایم یا مدیریت ما ضعف داشته كه رشد اقتصاد كاهش یافته است.»
وی افزود: «اما آنچه مطرح میشود اینكه نه ضعف مدیریتی را كسی میپذیرد و نه وابستگی به اقتصاد جهانی را قبول میكنند. این موارد نشان میدهد كه شرایط محیطی را نمیگذارد همگان متوجه شوند. اگر گفته شده بودجه عبارت است از برنامه اداره یك سال كشور باید مشخص شود كه نرخ رشد اقتصادی، نرخ بیكاری، توزیع درآمد و تورم را هدفگذاری كند. امروز رشد بخش كشاورزی منفی است؛ اما آقایان میگویند، دلیل آن خشكسالی بوده است.»
این اقتصاددان خاطرنشان كرد: «آقایون میگویند اگر سرما و خشكسالی نبود، رشد اقتصادی 8 میشد. درحالی كه كشاورزی حدود 17 درصد تولید ناخالص داخلی كشور را تشكیل میدهد، اگركل رشد بخش كشاورزی صفر می شد، یعنی هیچی تولید نمیكردیم، باید از رشد اقتصاد حدود 16صدم كم میشد؛ درحالی كه دلیل رشد منفی بخش كشاورزی به سیاستهای پولی و مالی برمیگردد.»
وی افزود: «وقتی تورم 25 درصد میشود و نرخ برابری دلار با ریال به هم میخورد، یعنی كالای خارجی ارزانتر است، برای كشاورز صرف نمی كند كه مركبات را بچیند. یعنی كل بازار كشور را به خارجیها واگذار كردیم. چرا این اتفاق افتاد؟ چون در بودجه 87 و 88 متوجه نشدیم كه سیاست پولی و مالی را به گونهای تولید و به گونهای تنظیم كنیم كه از كیان تولید دفاع شود.»
ستاریفر با بیان اینكه گروهی تازه با استناد به اینكه اگر نرخ برابری دلار با ریال تغییر كند تورم ایجاد میشود، اظهار داشت: «تورم خیلی مهم است اما هدف اولیه ما تورم نیست، اگر تورم باشد اما تولید و اشتغال هم باشد و مردم پول بیشتری را در جیبشان احساس كنند، نتیجه بهتری دارد. اما اگر تورم را صفر كردیم اما ركود شد و بازار را به خارجیها دادیم آیا این كار خوبی است؟»
بحران در سیاستهای پولی و مالی
معاون رییس دولت اصلاحات با اشاره به وجود بحران در سیاستهای پولی و مالی و بیانظباطی مالی یادآورشد: «در تراز پرداختها امروز بحران داریم؛ بنا بوده ترازپرداختهای غیر نفتی تا پایان برنامه چهارم مثبت شود. الان بالای 50 میلیارد دلار منفی است؛ این نشان میدهد كه اگر نفت ارزان شود، بحران در پیش داریم.»
وی گفت: «ما یك شرایط محیطی اقتصادی و اجتماعی داریم كه خوب نیست، از این شرایط، تورم، ركود بیكاری، فقر، افزایش عدم تعادل و توازن میفهمیم، یعنی در طبقات سطح دوم احساس فقر میكنند كه خیلی خطرناك است.»
ستاریفر تصریح كرد: «یك بودجه هوشمند باید این فصلها را جلوی خود بگذارد و بررسی كند كه كدام تصمیمها منجر به نتیجه غلط میشود. بنابراین با توجه به شرایط محیطی حاكم بر فضای اقتصادی و اجتماعی كشور، باید بودجه بتواند مشكلات كشور را حل كند.»
او ادامه داد: «یك بودجه خوب باید مشخص كند كه مسایل پولی، مالی را حل كند اگر این دو باهم خوب كار كردند خیلی از مسایل حل میشود.اگر این دو خوب كار كردند، نرخ تعرفهها درست میشود.»
این اقتصاددان برجسته كشورمان با بیان اینكه راه برون رفت از این مشكلات الان در دست مجلس قرار دارد، خاطرنشان كرد: «ظرفیت اقتصاد در بخشهای صنعت، مسكن و كشاورزی بحرانی است و باید روشن شود كه كه برای این بخشها چه كار باید كرد؟ باید تراز كشاورزی حداقل صفر شود. اگر دو میلیارد دلار میخواهیم وارد كنیم همان میزان صادر شود؛ نه اینكه 8 میلیارد وارد و چیزی صادر نمیشود اینها باید در بودجه صریح مشخص شود.»
رییس اسبق سازمان مدیریت و برنامهریزی كشوربا اشاره به اینكه فضای تقریبا نه چندان خوش آیندی در صورت اجرای این بودجه در پیش است، اظهار داشت: «نماگرهای بانك مركزی نشان میدهد كه تراز منفی تجاری بیش از 55 میلیارد دلار منفی است. یعنی امروز از طریق نفت، زندگی ادامه پیدا می كند.»
وی ادامه داد: «ایرانیها امروز 50 میلیارد دلار كم كار میكنند؛ پول خوردن ما را نفت میدهد، این بیكاری یا ظرفیت خالی 40 درصدی تولید نظم میخواهد؛ هنر مدیریت و انضباط میخواهد.»
ستاریفر یادآورشد: «اگر سامان نظم و انضباط در دولت و حاكمیت باشد، مردم فوری اینها را میگیرند و نتیجهاش منجر به رشد اقتصادی میشود.»
طبقه بندی: عمومی،
ارسال در تاریخ شنبه 15 اسفند 1388 توسط
امین